تاریخ انتشار : دوشنبه 17 مرداد 1401 - 19:13
کد خبر : 6410

شاخص های پر حرف و حدیث توسعه- اخبار اقتصاد ایران – اخبار اقتصادی تسنیم

شاخص های پر حرف و حدیث توسعه- اخبار اقتصاد ایران – اخبار اقتصادی تسنیم

به نقل از این خبرگزاری : خبرگزاری تسنیم – امیرحسین طالقانی نهادهای دولتی و غیردولتی بسیاری در دنیا جستجو کرده اند تا با طراحی شاخص هایی برای سنجش میزان توسعه اقتصادی کشورها، مسئله توسعه را کمی انجام دهد. کارکرد شاخص ها و محاسبات آماری پایان دادن به مجادلات تئوریک است. مثلاً در یک کشور ممکن

به نقل از این خبرگزاری :

خبرگزاری تسنیم – امیرحسین طالقانی

نهادهای دولتی و غیردولتی بسیاری در دنیا جستجو کرده اند تا با طراحی شاخص هایی برای سنجش میزان توسعه اقتصادی کشورها، مسئله توسعه را کمی انجام دهد. کارکرد شاخص ها و محاسبات آماری پایان دادن به مجادلات تئوریک است. مثلاً در یک کشور ممکن است برخی بر اساس مشاهدات خود تورم را بالا ببرند و برخی از پایین اما وقتی مصرف مصرف خانوار مشخص می‌شود و بر اساس آن میزان رشد شاخص قیمت‌ها می‌شود، سایر مجادلات در موارد اصلی وجود یا نبود تورم در کنار می‌رود. ممکن است بحث و گفت و گوها در مورد علل و ریشه های آن ادامه داشته باشد. در مورد توسعه اما آیا اندیشمندان می‌توانند با طراحی شاخص‌های چندگانه و متکثر، به حرف و حدیث‌ها پایان دهندگان!؟ به نظر می‌رسد که این شاخص‌ها به دلایل مشکلاتی که دارند، خود را به موضوعی برای مجادلات تئوریک تبدیل می‌کنند!

  • کیف های ذهنی!

یکی از ایراداتی که در بسیاری از شاخص‌های متعارف توسعه وجود دارد، کیفیت این شاخص‌هاست. شاخص‌های کیفی اگر درست طراحی و انتخاب شوند، می‌توانند بسیار مفید باشند و نتایج را بدون بررسی عوامل کیفی، ممکن است پیدا کنیم. اما وقتی کیفی بودن جنس شاخص توسعه در کنار ذهنی بودن قرار می‌گیرد، ماجرای فرق می‌کند. شاخص‌های ذهنی، شاخص‌هایی هستند که نه از واقعیت بلکه بر اساس پرسش از درک و تصور افراد از حقایق می‌شوند. مثلاً در شاخص ادراک فساد، خود آسیب‌پذیر نمی‌شود بلکه احساس و ادراک بخشی از مردم (نمونه‌ای که از آن‌ها سؤال می‌شود) ارزیابی قرار می‌گیرد. شاخص جهانی حکمرانی، بخش قابل توجهی از زیرشاخص‌های شاخص کامیابی لگاتوم و شاخص شادی از جمله‌های این موارد هستند. این شاخص‌ها برای مانند ایران که تحت تأثیر رسانه‌های رسانه‌ای هستند، به دلایلی هستند که با ذهنی از بخش‌هایی از جامعه بسیار قابل اتکا هستند.

  • وزن های برابر

همچنین در بسیاری از شاخص‌های توسعه، زیرشاخه‌ها وزن برابر دارند. در حالی که در نگاه نخبگان و مردم نباید وزن بیشتری داشته باشند. مثلاً در شاخص حقوق مالکیت، زیرشاخص‌ها وزن یکسان دارند. این در حالی است که در حال توسعه زیرشاخص «دسترسی آسان به تسهیلات اعتباری و بانکی» بسیار ضروری است اما مثلاً «بهره‌برداری از آثار دیگران» خیلی مهم نیست. چون رعایت قانون کپی رایت در سطح بین‌المللی هزینه‌های بنگاه‌ها را زیاد خواهد کرد. از این موارد مهم است که مثلاً وقتی «تولید ناخالص داخلی سرانه» به عنوان یکی از زیرشاخص‌های «شاخص توسعه انسانی» بررسی می‌شود و این شاخص نیز خود را در کنار انبوهی از شاخص‌های مانند کامیابی لگاتوم، صلح، شادی و … قرار می‌گیرد. عملاً آن را کوچک‌تر جلوه می‌دهد در حالی که می‌توان درآمد سرانه‌ای را در یک کشور افزایش داد، می‌توان به بهبود وضعیت سرپناه، بهداشت، آموزش، کاهش خشونت و تنش و افزایش شادی منجر شد. بنابراین به دلایل مهم بنیادین، باید وزن بسیار بالاتری در میان شاخص‌های توسعه یافته باشد.

  • سوگیری های روش شناختی

برخی از شاخص‌ها نیز عمدتاً دارای سوگیری‌های روش‌شناختی هستند و به‌عبری می‌توان آن‌ها را ابزارهای نرم‌افزاری جهانی توسط توسعه‌یافته تلقی کرد. مثلاً شاخص صلح به طور خودکار اروپا را بالاتر از غرب آسیا نشان می‌دهد. یکی از زیرشاخص‌های این شاخص، «میزان‌های نظامی‌شدن» است که در آن هزینه‌های نظامی، کارمندان به نسبت جمعیت، حجم تولید و آزمایش سلاح‌ها و … وجود دارند. این در حالی است که نمی‌توانم در این زیرشاخص‌ها نیاز ایران را به عنوان کشوری که در منطقه‌ای برای خطر و آشوب و جنگ و … قرار دارد را با نیازهای یک کشور اروپایی یکسان در نظر گرفت و آن‌ها را با هم مقایسه کرد. چه‌بسا تا یک آستانه‌ی مشخص برای توسعه در ایران باشد، اما همین مقدار نظامی‌شدن برای یک کشور در منطقه‌ای جغرافیایی اسکاندیناوی مانع توسعه باشد.

  • دستکاری آماری

دستکاری‌های آماری مراکز تهیه‌ی آمار در دنیا نیز قابل کتمان هستند. مثلاً شاخص «سهولت کسب‌و‌کار» از آن جهت مهم است که سرمایه‌داران را برای سرمایه‌گذاری در با ارزش‌های بالا می‌کرد. در واقع از منظر دولت‌ها برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی مهم بود. به همین خاطر عربستان و چین و برخی دیگر به بانک جهانی رشوه می‌دادند تا نمره‌شان را غیرواقعی و بالاتر معرفی کند. اواسط سال ۲۰۲۱ بود که یک شرکت حقوقی مستقل دریافت کرد که بانک ها، تیم توسعه این شاخص (Doing Business) را تحت فشار قرار داد تا در موارد مختلف آن را دستکاری کنند که مهمترین آنها بهبود جایگاه چین در رتبه بندی جهانی این شاخص بوده است. . جالب است که این اتفاق مسبوق به سابقه است و در سال ۲۰۱۸ نیز پل رومر، اقتصاددان سابق سابق بانک جهانی پس از آن که متوجه شاخص سهولت کسب و کار شیلی از سوی یکی از بانک های جهانی دسته بندی شده، از این کشور عذرخواهی شد!

  • پیشنهاد جایگزین

همان‌طور که در این یادداشت اشاره شد، شاخص‌های متعارف و مرسوم توسعه از ایرادات و مشکلات مانند «کیفی و ذهنی بودن»، «وزن دهی‌های برابر»، «سوگیری‌های روش‌شناختی» و «دستکاری‌های آماری» رنج می‌برند. بنابراین، بهتر است برای بررسی وضعیت توسعه در جوامع به برخی از شاخص‌های کمی، و مشخص (مانند درآمد سرانه بر اساس ارزش خرید، ضعیف، نابرابری، آموزش و بهداشت و همچنین دسترسی به امکانات) بهتر باشد. اولیه‌ی زندگی) اتکا کرد و شاخص‌های حرف و حدیثی که نه به کار سیاستگذار می‌آیند و نه کمکی برای ارتقای درک عمومی از اقتصاد می‌کنند را کنار بگذارند.

انتهای پیام/

دیدن منبع خبر

برچسب ها :

ناموجود