تاریخ انتشار : سه شنبه 11 مرداد 1401 - 18:41
کد خبر : 6029

چرا فقط قیام مختار، مورد ارزیابی ائمه بود؟

چرا فقط قیام مختار، مورد ارزیابی ائمه بود؟

به نقل از این خبرگزاری : سعید طاووسی، استاد تاریخ اسلام و عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی در پیامدهای واقعه کربلا به خبرنگار حوزه خبرگزاری فارس گفت: پس از واقعه عاشورا، به دلیل شدت خشونتی که در شهادت امام حسین (علیه‌السلام) توسط یزیدیان به‌کار رفت، در زمان حادثه خود یزید خیلی قیام خاصیت آن

به نقل از این خبرگزاری :

سعید طاووسی، استاد تاریخ اسلام و عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی در پیامدهای واقعه کربلا به خبرنگار حوزه خبرگزاری فارس گفت: پس از واقعه عاشورا، به دلیل شدت خشونتی که در شهادت امام حسین (علیه‌السلام) توسط یزیدیان به‌کار رفت، در زمان حادثه خود یزید خیلی قیام خاصیت آن صورت نگرفت و قیام «حرّه» هم به شدت توسط یزید سرکوب شد و درهم شکست، اما پس از مرگ زودهنگام یزید بن‌ معاویه پس از واقعه عاشورا، دربار و حکومت اموی با یک چالشی روبه‌رو می‌شود. معاویه پسر بزرگ‌تر یزید پس از ۴۰ روز از خلافت کناره‌گیری می‌کند و پسر کوچک‌تر یزید، خالد هم به دلیل نرسیدن به بلوغ شرایط زمامداری خلافت را ندارد.

وی افزود: در چنین شرایطی «مروان» با بیوه یزید ازدواج می‌کند و خلافت را به دست می‌گیرد و به این شکل قدرت به مروانیان می‌رسد. مروان در ادامه هم به جای این‌که خالد را خلیفه کند، پسر خودش عبدالملک را برای جانشینی برمی‌گزیند. موارد خاص از یک نوع خاص سیاسی و اجتماعی در شام حکایت و اجتماعی در شام حکایت دارد و مخالفین امویان هم از این فرصت استفاده می کنند و در چنین فضایی بود که قیام مختار و توابین و همچنین لشکرکشی بنی‌زبیر تا عراق عرب ادامه پیدا کرد.

قیام علیه حاکم جور، چیزی که شیعیان از عاشورا الهام نگه داشتند

این استاد تاریخ ادامه داد: در مقابل شیعیان اینجا شیعه به معنای عام است که چه کسانی هستند که شیعیان معتقد هستند، چه کسانی که شیعیان سیاسی هستند، چنین برداشتی از عاشورا دارند که می‌توانم علیه ظالم جائر قیام کرد و بر او شورید. بنابراین شاهدیم که از زمان پس از عاشورا تا سقوط امویان قیام‌های متعددی از سوی شیعیان علیه حکام اموی صورت می‌گیرد. قیامهای زید بن علی، یحیی‌ بن زید، عبدالله‌بن معاویه از نوادگان جعفر طیار و… از این دست قیام‌ها هستند. نکته مهم در این بین این است که ائمه شیعه با این قیام‌ها همراهی نکردند و از امام سجاد (علیه‌السلام) از نظر فاز سیاسی و نظامی به سمت فعالیت فرهنگی و اجتماعی تغییر پیدا کردند. به تعبیر مرحوم علامه سیدجعفر مرتضی، امام سجاد شیعه را از نو تشیع را ساخت. در اوایل امامت ایشان، تنها ۶ نفر دور ایشان بودند که در شیعه سه نفر از اینان شک و شبه وجود دارد.

تبدیل به یک گروه فعال در سطح اجتماع و فرهنگ جهان اسلام

عضو هیأت علمی دانشگاه علامه تصریح کرد: پروژه امام سجاد بسط معارف شیعی را از طریق تمام توانهای ممکن از جمله وعظ، دعا و خطابه دنبال کرد و این روند بعدها توسط صادقین (علیهما‌السلام) ادامه پیدا کرد و هدف اصلی این بود که تشیع به یک. جریان فعال فرهنگی و اجتماعی در جامعه حاضر باشد و بر تعداد شیعیان «اعتقادی» اضافه شود. پس گفت: از عاشورا باید روند این موضوع به سمت مسائل مقدماتی و تربیتی رفت، تا بعد از آن با قیام‌ها همراه شوند. ولی تنها قیامی که به نظر برخی علما مثل مرحوم خویی مورد توجه امام سجاد بود، قیام مختار است که به نظر می‌رسد آن را فقط به‌خاطر جنبه انتقامش می‌دهد و نه بیشتر.

قیام علیه ظلم مطلوب است، اما مقدمه می‌خواهد

وی افزود: در مورد قیام‌های شیعیان نکته‌ای را باید بیان کرد و آن این است که بسیاری از شیعیان آن را می‌برند که ما را از امامت و ولایت می‌برند، و خیلی از آنها تنها پیروی را در پاره‌ای از موارد احکام، شیعه نامیده می‌شوند. مثلاً جناب زید معتقد بود امام صادق فقط امام در احکام حلال و حرام است. پس در سایر موارد سیاسی مثل قیام به اجتهاد و نظر عمل می‌کردند. این تذکر را بدهم که اهلبیت به کل مخالف قیام و فعالیت های علی سیاسی نبودند، بلکه برای آن یک مقدمه را لازم دانستند که در پی ایجاد آن زمینه بودند.

1659449510 807 چرا فقط قیام مختار، مورد ارزیابی ائمه بود؟ چرا فقط قیام مختار، مورد ارزیابی ائمه بود؟

ائمه می‌خواستند امام حسین را به نماد تشیع کنند

طاووسی گفت: فعالیت‌های عمده ائمه در قبال عاشورا این بود که امام حسین را به نماد تشیع تبدیل کرد تا عالقه‌ای خاص بین شیعیان خود و آن امام شهید ایجاد شود. جشن بر زیارت حضرت در فواصل مختلف سال، مجالس عزای امام حسین و… نمونه هایی از این دست هستند و این کار آنقدر بر تعداد تشیع و تثبیت جریان شیعه نافع و ساعی بود که برخی از تاریخ‌پژوهان غیرمسلمان مدعی تشیع کردند، پس از عاشورا. ایجاد شد. هر چند از بُعد تاریخی این حرف و تحلیل غلط است اما از طرفی هم باید بیان کرد، بروز و ظهور تشیع و بعد از شهادت سیدالشهدا قابل مقایسه نیست و اینها تماماً به برکت فعالیت های امامان شیعه است.

عاشورا نتیجه عدم معرفت امام بود

او اشاره کرد: تبدیل امام حسین به عنوان نشان و نماد تشیع در این راستا بود که نشان دهد، تبعیت نکردن از امام معصوم و ولی‌خدا می‌توان کار را به جایی رساند که حجت معصوم تشنه به شکل فجیع به شهادت برسد و سربریده شود و پس از آن آن دیگر اشک و فغان و آه بیفائده خواهد بود. حالتی که قیام توابین از این منظر بیشتر ویژگی را برای شیعه به دست نیاورد. نکته مهم این است که برگزار می شود مجالس عزا و بکا بر امام حسین خاص دارای جنبه احساسی و عاطفی ماجرای دیگر است، بلکه در آن فضای حاکم که نوعی تقابل با ذکر امام حسین از سوی حکام جور صورت می‌گرفت چنین جانی از سوی ائمه. مشارکت به عزاداری امام حسین نوعی کار سیاسی و مبارزه با حساب می‌آمد.

منطق عاشورا یعنی جنگ حق و باطل

پژوهشگر تاریخ اسلام بیان کرد: اساساً منطق مبارزه امام حسین با یزید محدود و مختصر در افراد نیست، بلکه حکایت از تقابل دو جریان حق و باطل دارد. به خاطر همین زنده‌نگه‌داشتن یاد سیدالشهدا به معنی برانگیختگی انگاره‌های حق‌طلبی در افراد بودخته و اشاره به غایت و هدف اصلی امام حسین از قیام داشت. برای همینم عباس، باوجود مهمانی شهادت امام حسین نداشتند به زیارت قبر حسینی نسبت به ایشان اشاره کنند و در امحای مجلس عزایند نسبت به ایشان یاد کنند و در امحای یاد کنند.

طاووسی گفت: عباراتی مثل «سلطان جائر» یا «مثل من، مثل یزید»، در مورد همان منطق و غایت قیام امام حسین صحبت می‌کند. در رفتار اصحاب سیدالشهدا هم این موضوع روشن است که هدف چیزی فراتر از شخصیت و جان خود بوده است و انتهای فراتری را مدنظر دارد و آن جنبه تبعیت یاران شهید به خوبی درس تبعیت از امام را منتقل می کند، به عبارتی عاشورا مجموعه های کامل از معارف شیعی است. ، از تبعیت امام تا اخلاق و مرام شیعیان.

انتهای پیام/ ت ۲۱




این مطلب را برای صفحه اول پیشنهاد دهید

دیدن منبع خبر

برچسب ها : ، ،